Linkse actie

Tot de jaren zestig van de twintigste eeuw wordt het tegen de staat gerichte actiewezen in de Indische Buurt hoofdzakelijk vanuit de C.P.N. georganiseerd, in de vorm van niet alleen het organiseren van demonstraties maar met name ook het oprichten en aansturen van diverse mantelorganisaties, zoals werklozencomité’s en huurdersverenigingen. Als na de Tweede Wereldoorlog de C.P.N., daartoe geinstrueerd vanuit de Soviet Unie, een wat minder revolutionaire, meer democratisch gerichte gezindheid laat zien, wordt het tijdelijk wat rustiger in de buurt op het gebied van de linkse actie. De C.P.N. richt zich voornamelijk, op redelijk milde manier, op het zich verontwaardigd tonen over woonmisstanden in de buurt. Verder gebeurt er niet veel subversiefs in de buurt. De meeste onvrede wordt door het Sociaal Cultureel Wijkcentrum Indische Buurt gekanaliseerd.

In de jaren zeventig wordt de sfeer anders. Wegens verkrotting zijn inmiddels op diverse plekken in de buurt grote gaten in de bebouwing ontstaan. De oorspronkelijke bewoners zijn een uittocht begonnen richting Diemen, Weesp en Almere. Dichtgetimmerde panden worden massaal gekraakt door studenten en andere nieuwkomers uit alle windstreken. Terwij het Sociaal Cultureel Wijkcentrum zijn greep op de buurt tracht te behouden door mee te radicaliseren, ontspringen buiten de vermolmde structuren nieuwe vormen van maatschappijkritisch actiewezen op, die niet meer aangestuurd worden vanuit de oorspronkelijke zuilen en daarmee een behoorlijk beangstigend karakter voor de gevestigde maatschappelijke orde kunnen hebben.

Met name een deel van het maoïstisch verzet (ml) is sinds begin jaren zeventig sterk gericht op het werken in fabrieken en wijken, het zogenaamde ‘massawerk’, in lijn met de uitspraak van de voorzitter van de Chinese Communistische Partij Mao Tsetoeng: “In al het prakties werk van onze Partij gaat alle juiste leiding noodzakelijkerwijs “van de massa’s naar de massa’s“. Situationeel worden buurtacties georganiseerd en ondersteund. Filosofie achter deze lijn is dat de massa’s in hun eigen omgeving opgezocht moeten worden en door het gezamenlijk voeren van acties gewonnen moeten worden voor de Maoïstische variant van het Marxisme. Zo is in de Indische Buurt de aan de op dat moment nog onbekommerd maoïstische Socialistiese Partij/KEN (ml) gelieerde mantelorganisatie Bond van Huurders en Woningzoekenden actief, met onder andere Derk Sauer, de latere oprichter van Nieuwe Revu (en tegenwoordig grootkapitalist).

Waar de C.P.N. met name na 1977 (terugval van zeven naar twee zetels) er niet meer in slaagt zich als aanvoerder van de linkse actie te profileren, ontstaan rond de kraakbeweging nieuwe vormen van verzet, die echter niet langer een algemeen aangehangen toekomstvisioen als inspiratiebron kennen, maar vanuit een meer algemeen tegen de maatschappelijke orde gericht perspectief, zich op het voeren van allerhande acties storten. Het gaat dan onder andere om het kraken van leegstaande woningen (onder het motto van het bestrijden van speculatie en speculanten), het organiseren van demonstraties tegen kernwapens in Nederland, het voeren van acties gericht op het realiseren van communistische of socialistische regimewisselingen in Derde Wereldlanden (o.a. Vietnam, Cambodia, Nicaragua, El Salvador), het bevorderen van de belangen van deelgroepen en het bestrijden van rechts (met name Oud Strijders Legioen, Centrumpartij e.d.).

In de Indische Buurt wordt in de jaren 1978-1981 de Kraakkrant Indische Buurt uitgegeven. Betrokken bij de kraakbeweging in de Indische Buurt is onder andere het latere GroenLinks Tweede Kamerlid Wijnand Duyvendak, die, als uit het in het oosten des lands gelegen Markelo afkomstige student sociologie in 1978 in de Indische Buurt een woning kraakt, en er met enige anderen een kraakspreekuur opent, bij ‘Willem’ aan Semarangstraat 21-hs.

Ik was toen een jaar of negentien en studeerde voor het tweede jaar in Amsterdam. Ik was een van de eersten die in de Indische Buurt kwam wonen. Lopend door de wijk zag je tientallen woningen die dicht getimmerd waren. We hadden het een beetje voor het uitzoeken. Uiteindelijk besloten we ons te vestigen in de Baweanstraat. We begonnen meteen met de Kraakgroep Indische Buurt. We hadden een benedenwoning die gebruikt werd als café en voor het kraakspreekuur. Daar bewaarden we ook de koevoeten en al het andere materiaal dat nodig was voor het kraken. Wij hielpen ook met kraken. Als mensen zich melden op het spreekuur gingen we vaak samen op pad op zoek naar een woning. We lieten hen vervolgens ook zien hoe ze de leidingen konden repareren. Het waren vooral veel studenten die zich er vestigden maar ook wel een aantal Argentijnen. Zij waren gevlucht voor de dictatuur en toentertijd waren er nog geen asielzoekerscentra.

Kraken – in Amsterdam een fenomeen sinds 1965 – is in de Indische Buurt over komen waaien uit de Dapperbuurt, waar in 1969 in de Von Zesenstraat door ‘Koöperatief Woningburo de Kraker’ het eerste pand in Amsterdam Oost wordt gekraakt. (Krakend) actief in de Dapperbuurt is in de eerste helft van de jaren zeventig actiegroep ‘De Sterke Arm’. Deze actiegroep is afkomstig uit de Socialistische Jeugd, een uit de PSP voortgekomen beweging.

Het kraken in de Indische Buurt vindt zijn hoogtepunt – op een bepaald moment zijn maar liefst 400 panden gekraakt – in de periode rond 1979, na het opkopen van ontwikkelaar Gerard Bakker van een groot aantal verkrotte woningen, met de intentie deze te slopen en te vervangen door koopwoningen. Er is in deze periode (massale kraakactie tegen plan premiekoopwoningen Gerard Bakker op 29 december 1978) niet alleen sprake van het al eerder genoemde kraakspreekuur, maar ook van een kraakcafé, genaamd De Huiskamer, dat gevestigd is op de hoek van de Insulindeweg en de Soerabajastraat. Zelfs is enige tijd sprake van een vanuit krakerskringen georganiseerd alternatief voor het Wijkcentrum, namelijk de Buurtwinkel in de Molukkenstraat. Het adres van het kraakspreekuur verandert regelmatig. Na de Semarangstraat is dat op Baweanstraat 5-huis, later in “De Markies” aan Bankastraat 2 en 1985 in Makassarstraat 86-88. Op Makassarstraat 89 is dan Aktiecafe en Gaarkeuken Het Verre Oosten, ‘politiek café in de indiese buurt’, gevestigd, waar onder andere het blad Bluf verkocht wordt, een woon- en kraakspreekuur is en videoavonden georganiseerd worden. Het café gaat uit van de organisaties Kraakgroep Indische Buurt en Krisiskommittee Indische Buurt.

Wanneer PvdA-wethouder Jan Schaefer in 1979 besluit te voorkomen dat projectontwikkelaar Gerard Bakker ca. 500 opgekochte verkrotte woningen sloopt en ten dele vervangt door koopwoningen, en genoemde woningen namens de Gemeente Amsterdam overneemt, wordt daarmee veel wind uit de zeilen van de kraakbeweging genomen. De verkrotte, gekraakte woningen worden nu grotendeels afgebroken en vervangen door woningbouwverenigingen geëxploiteerde nieuwbouw. De links politieke onderbouwing in het kraken (‘bestrijding van speculanten’) vervalt nu. Wat overblijft zijn de ouderwetse, voor velen minder aansprekende acties tegen te hoge huren – nu gevraagd door woningbouwverenigingen – zoals ze in de jaren twintig en dertig ook al door de C.P.N. gevoerd warden.

Weliswaar worden ook nog wel incidenteel nieuwe woningen van woningbouwverenigingen gekraakt, met als argument algemene strijd tegen het establishement, maar de rond de kraakbeweging gevormde linkse

totaaloppositie verliest duidelijk sterk aan momentum in de buurt. Het kraakcafé weet het nog tot 1989 uit te houden, maar staat dan inmiddels vooral bekend als een plek waar je goedkope drank kunt krijgen (vandaar ook de korte tijd gevoerde naam ‘Café Buiten Westen’). Weliswaar bieden de anti-kernwapenbeweging en enige vakbondacties begin jaren tachtig nog enige natuurlijke binding tussen kraakbeweging en buurtbewoners, maar de in de buurt overblijvende beweging begint nu snel te radicaliseren en in kleinere kernen uiteen te vallen. Het wordt steeds normaler geweld tegen de – ontruimende – politie te gebruiken. Dat geweld wordt door de beweging nu ook gebruikt tegen politieke tegenstanders. Zo wordt burgemeester Ed van Tijn door krakers bespuugd en min of meer fysiek de Staatsliedenbuurt uitgezet in 1984, en verliest de echtgenote van Centrumpartijvoorzitter Janmaat in maart 1986 in Kedichem een been bij een aanslag met een brandbom.

Een bijzondere band met de Indische Buurt zou mogelijk de zogenaamde Revolutionaire Anti-Racistische Actie hebben, ook wel RaRa genaamd. Deze groep, die zich als tegenstander van de Zuid Afrikaanse apartheidsstaat naar haar achterban legitimeert, pleegt vanaf 1985 aanslagen met brandbommen op de Makro, die zich uiteindelijk uit Zuid Afrika terugtrekt. RaRa richt zich ook tegen de Shell. Hierbij worden fosforbommen gebruikt. Op de woningen van de Amsterdamse burgemeester van Tijn en staatssccretaris Kosto worden bomaanslagen gepleegd. Volgens onbevestigde geruchten zou Wijnand Duyvendak bij de activiteiten van RaRa betrokken zijn geweest en ook de in de buurt zeer actieve Hans Krikke (Dagboek van een RaRa-terrorist). Duyvendak trad in 2008 af als kamerlid van GroenLinks weliswaar af wegens deze beschuldigingen, maar ontkent zijn betrokkenheid volledig. Volgens onbevestigde inlichtingen zouden overigens meer activistische Indische Buurtbewoners bij de RaRa-aanslagen, met name op die op de Macro Duivendrecht, betrokken zijn geweest.

Vanaf halverwege jaren negentig wordt het, met name na de opheffing van het Platform tegen Racisme en Fascisme in Amsterdam-Oost (opgericht vanuit Krisiscomité Oost, 1989) in 1997, stiller wat betreft de linkse actie in de Indische Buurt. Dit Platform kent enige bekendheid in de buurt onder ander vanwege het feit dat ze het opneemt voor de Turkse Ulu Camii moskee, wanneer het gebouw aan de Zeeburgerdijk waar deze gemeenschap in samenkomt, op de nominatie staat gesloopt te worden. Enige activisten uit deze en de Vierde Internationale hoek (Peter Posthumus, Jan Müter, Ron Haleber) trachten nog aansluitend de stadsdeelpolitiek te beïnvloeden via Lokaal Belang Zeeburg (1998-2002, met als lijsttrekker voormalig PvdA-raadslid Mustafa Ustalar, die vanwege veel Turkse stemmen als eenmansfractie in de raad gekozen wordt), er zijn nog een paar kraakpanden over, een weggeefwinkel, er wordt nog wat tegen incidenteel opduikende rechtse actievoerders opgetreden – die o.a. de vestiging van pedofielentijdschrift Martijn aan de Minahassastraat komen belegeren.

Een allerlaatste wapenfeit lijkt de uitgave van Huurdersvereniging Oost en Spekulatie Onderzoeks Kollectief in 2010 van de kritische brochure In de lift. Een kritisch perspectief op de gentrificatie van de Amsterdamse Indische Buurt (auteurs Ayelt de Wit en Adam Flintoff). Na het definitief worden van de anti-kraakwet in 2010 lijkt vandaag de dag weinig sprake meer van zichtbaar revolutionair elan in de Indische Buurt. De tijden lijken daarmee veranderd.

ANDERE ARTIKELEN:

2016 Oproep Steun voor elkaar
2016 Teruggaan of blijven?
2016 Sociale bijdrage supermarket het Lange Mes
2016 Viering 1-jarig bestaan buurthuis Archipel op het Makassarplein
2016 Interview met Mustapha Khaddari
2016 Interview met Jan Beerenhout
2016 Interview met Ahmed Marcouch
2016 Interview met Ahmed El Mesri
2016 Ontroerend afscheid van Rob van Veelen
2016 Het verloren gaan van idealen
2016 Welkom bij de offerfeest maaltijden
2016 Luier van der Laan pleegde zelfmoord door ophanging
2016 Boeken in de Javastraat
2016 Offerfeest voor vluchtelingen en armen
2016 Nu inschrijven taalcursussen Assadaaka!
2016 Bekende Indische Buurters
2016 Uit de geschiedenis van het Ambonplein
2016 Sprokkelingen uit de geschiedenis van het Makassarplein
2011 Cameratoezicht
2009 Radicalisering
2004 Gevoelens van onveiligheid
2004 Belwinkels in de Javastraat
2001 in het ghetto ( ode aan de indische buurt)
2000 De wisselwoningen
1994 Reality-serie Bureau Balistraat
1997 Verslaafde schiet twee agenten neer
1996 Ulu Camii
1995 An Nasr Moskee
1993 De moord op Andre Hartman
1992 Nordholt doet grote hashvangst
1988 Medewerkers bezetten ontmoetingscentrum aan Javaplantsoen
1985 Buikschot
1982 Vijftien jaar cel voor B. uit de Bankastraat
1982 Horrorhuis aan de Kramatweg
1981 Anti-Fascisten tegen Amicales
1980 Enige kraakkranten
1979 Kraakgroep Indische Buurt
1979 De Buurtwinkel
1978 De pyromaan van de Soembawastraat
1978 Anarchistisch Nonnen Front
1977 Heroine
1977 Familiedrama leidt tot hamermoord
1976 Linkse actie
1975 Bordelen en sexadressen in de Indische Buurt
1974 Buikschot uit noodweer
1973 Experiment genezing
1973 Marokkaanse, Tunesische, Spaanse en Turkse buurtgenoten opgelet
1972 Het urinoir aan de Valentijnkade
1971 Leefbaarheidsproblemen van onze buurt
1970 BB - weg ermee!
1970 Auditie voor Hair in het Bavohuis
1969 Het grootste bejaardenhuis van Nederland
1967 Etage brandt uit in de Ternatestraat
1966 1966: 8 kleuterscholen, 19 lagere scholen en 10 scholen voor voortgezet onderwijs
1965 Outsiders in de Archipel
1964 Boer Koekoek in de Indische Buurt
1964 Doopsgezind Jeugdhonk in de Tweede Atjehstraat
1964 Moord in de Perlakstraat
1961 C.P.N. demonstreert tegen atoombewapening
1960 Ernstig tramongeval
1960 Ontploffing op het Ceramplein
1959 Met getrokken pistool op de Valentijnkade
1958 Boenen ter ere Gods
1958 EVC-man afgetuigd in telefooncel
1957 Een verhoord gebed in de Gorontalostraat
1955 Jaap Brandenburg spreekt in de Archipel
1954 Europese Defensie gemeenschap = fascisme
1952 Hand verloren aan de Riouwstraat
1951 Militaire oefeningen in de Indische Buurt
1950 Overtreding van het hamsterverbod
1950 Jopie en Louis Agterberg en Frantiszek Janiga
1949 Wielerronde Indische Buurt
1949 Dienstweigering aan de Gorontalostraat
1948 Koningin Juliana bezoekt de Indische Buurt
1948 Waarheidswinkel
1946 Herbegraving Jelle Posthuma
1945 Meester Padding
1945 Ontspanningsvereniging Flevo
1945 Schietpartij op de Dam
1945 Katja, beul van Vught
1944 Hongerwinter
1943 N.S.B.-ers
1943 Bommen op de Eltheto!
1942 Max Blokzijl spreekt
1942 Jeugdstorm marcheert!
1942 Zum Stehlen ausgeschickt
1941 Moord in de Javastraat
1941 Februaristaking in de Indische Buurt
1941 De Veemarkt veroverd op de Joden!
1941 W.A. actief in de Javastraat
1941 De vermoording van de Joodse Indische Buurt
1941 Ds. Tonnon
1941 De verwijdering van Joodse leerlingen van de Ambachtschool aan het Timorplein
1940 Bommen op de buurt
1940 Zwartepoorte kampioen...
1940 Inzameling voor gebombardeerd Rotterdam
1940 Oorlog in de Indische Buurt
1939 Shell Sportpark
1939 Pontificale hoogmis
1938 Het oude Zeeburg verdwijnt
1937 Jeugddag Indische Buurt
1937 Tuchteloze jeugd
1937 Razzia in de Padangstraat
1936 RK vroedvrouwen
1936 Revolutiebouw
1935 Fietsplaatjes
1935 Een tweede wijkpredikant voor de Elthetokerk
1935 De Rimboe wordt Huize Ambon
1935 Don Bosco-huis
1934 Het mastenbos aan de Insulindeweg
1934 Amsterdamsch Genootschap voor Werkverschaffing voor Onvolwaardigen
1934 Weigering Wilhelmus te zingen
1933 Het Thälmann-huis
1933 Pastoor van der Wiel
1933 Drie Duitsers
1933 Gered uit de greep van Hitler
1933 Clubgebouw Archipel
1933 Centraal Comité tegen de Radiowoeker versus Radiocentrale Broertjes
1932 Liefdesdrama in de Minahassastraat
1932 Liefdestwist?
1932 Werkloozen Strijd Comité Obistraat
1932 Agitprop vanuit de Minahassastraat
1932 Brief van een Roomsch kameraadje
1932 Samuel Verdoner, de laatste gazzen van de Indische Buurt
1931 Hersteld Luthers aan de Toministraat
1931 Rotte vis
1931 Iepen
1931 Eigenaar steenloods velt steenzetter met hamer
1931 Verkiezingsstrijd tussen C.H.U. en A.R.P.
1931 Brand in de Javastraat
1931 Optreden van Corry Vonk in het Bavohuis
1931 Het massaal spreekkoor
1930 De Nederlandse vlag misbruikt
1930 Het jonge Pieter Jellen-werk
1930 Pater Bijlhout gaat naar de Oost
1930 Joyriding
1930 Politietoezicht
1930 Gereformeerd
1930 De markt in de Javastraat
1930 Een bibliotheek voor de Indische Buurt
1930 Onhoudbare toestand bij tunnel Zeeburgerdijk
1929 Lourdes
1929 Vrijgekocht door missievriendjes
1929 Aanhouding diamantbewerker in Ombilinstraat
1929 Moord in de Gerardus Majella
1929 Venters zien geen uitweg
1929 Consultatiebureau aan de Baweanstraat
1928 Niasplein wordt Makassarplein
1928 Esperantovereniging Tagigas en l'Oriento
1928 Rechouwous-jeugd op stap
1928 Gebouw de Schakel
1928 Blind
1927 Buurtvereniging Ceram
1927 Verzuiling in het jeugdwerk
1927 Onmin in de Boetonstraat
1927 Bakkers
1927 De voorlopers van de A.H. Gerhardschool
1927 Rechercheur Kok: de eerste drugsdode in de Indische Buurt
1926 Afsluiting van de Diemerdijk
1926 Schutting
1926 Opening R.K. meisjesschool Ambonplein
1926 Het lokaal van het Leger des Heils
1926 Een wandeling door de nieuwe 'Archipelwijk'
1925 Het Zeeburgerdorp
1925 Demping van de Polderwetering
1925 Wijding
1925 Rechouwous, de Joodsche Vereeniging voor de Indische Buurt
1925 Geen man, geen cent voor het leger
1925 De rode vlag vanuit Niasstraat 61
1925 Groepsgebouw de Toorts
1925 Jan Ceton, onderwijzer aan de Bankastraat, communist
1924 Elthetokerk, bouw en opening
1924 Nieuwe straten
1924 De aanleg van de Riouwstraat
1924 Winkelweek Indische Buurt
1924 De oprichting van de Eerste Elthetoschool aan de Riouwstraat
1922 Premiewoningen voor arbeiders
1921 Een jongen, die een meisje bleek
1921 De storm
1921 Het Java-Kwartier
1921 Christelijke propaganda
1920 Een gouden swastika voor mevrouw Vrij
1920 Kinderspel in de jaren tien en twintig
1919 Moord in de Djambistraat
1918 Brand bij café Koopmans
1918 De aanleg van het Zuiderzeepark
1917 Broodoproer en revolutie
1917 Militairen maken de buurt onveilig
1917 Abortus aan de Zeeburgerdijk
1916 Zeeburgerkermis
1916 Onteigening bouwgronden
1915 Slaat den smeris dood
1914 Mene Tekel
1914 De Wild-West-Show van Texas-Tex
1914 Het noodziekenhuis aan de Zeeburgerdijk
1913 Nieuwe tramplannen
1913 Het Bavohuis
1912 Wijkgebouw Eltheto: de eerste jaren
1911 De Berlageblokken
1911 Eigen Haard bouwt Lombokstraat, Lampongstraat en Padangstraat
1911 Vereeniging voor onderwijs op Gereformeerde Grondslag
1911 Nieuw stratenplan
1911 De blindeninrichting aan de Celebesstraat
1909 De communistische Indische Buurt
1908 Jacob Pierik verdrinkt
1908 De bouwmaatschappij tot verkrijging van eigen woningen
1907 Smit springt uit het raam
1906 Stadstrand
1906 De Sabbathpaal op de Zeeburgerdijk
1905 Balistraat 48
1905 Fietsverbod
1905 Smokkelroute Zeeburgerdijk
1905 Uitslag eerste verkiezingen Indische Buurt
1905 Zweminrichting aan het Nieuwe Diep
1905 Theosofische Uitgeverszaak "Gnosis"
1903 Nieuw Muiderpoortstation
1903 Kinderlokker
1903 Moord in de Celebesstraat
1903 Derde Ambachtschool aan het Timorplein
1903 Politie in de Indische Buurt
1903 Dagpauwoog
1902 Een tramritje
1902 Arabieren
1902 Doorgang Eerste van Swindenstraat-Javastraat
1902 Relletjes in de Javastraat
1902 Illegaal caféwezen
1901 Een wandeling met Jac. P. Thijsse
1901 De wielerbaan
1900 Bierdrinkende jeugd
1900 Een nieuwe school aan de Bankastraat
1899 Snorrende kogel
1897 Floretstoot door het hoofd
1897 Bouw van de Indische Buurt
1895 De lijnbaan
1894 Halte Zeeburgerdijk
1893 Vereeniging buiten de Muiderpoort
1891 Vingertop
1890 Civiele werken rond de Zeeburgerdijk
1889 De tramomnibus
1889 Zeearend aan de Zeeburgerdijk
1887 Hotel Zeeburg
1886 Het tweede abbatoir
1886 Ergerlijk dronkemanstoneel
1882 Een dierenvriend
1881 De eerste scholen aan de Zeeburgerdijk
1881 Onzedelijke taferelen
1881 Een drankzuchtig hoekje
1880 Ringslangen
1880 Onderweg Zeeburgerdijk bestraat
1877 Een wandeling
1877 Spoorwegongeluk aan de Zeeburgerdijk
1877 Verplaatsing van de Veemarkt
1876 Gemeente Nieuwer-Amstel, Gemeente Diemen, Gemeente Amsterdam
1862 De Zeeburgerdijk als vuilnisbelt
1854 Driedubbele moord aan de Ringdijk
1844 Revolutionair aan de Oetewaelerweg
1804 Harddraverij
1761 De proef van de cole ANTIPIRIQUE
1756 Runderpest in Zeeburg
1744 Buitenplaats te huur aan de Hogendyk
1739 Een vondeling aan de Hogedijk
1733 Paalworm
1733 Oude Geele Vliegende Haerige Windhond
1714 Opening Joodse begraafplaats
1681 Verslibbing
1663 Herberg Zeeburg
1651 De Zeeburgerdijk breekt door
1647 Herberg 't Vosje
1631 Watermolen en gemaal
1563 Mijlpaal
1328 Outersdorp
1307 Zeeburgerdijk was Sint Anthonisdijk

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s