De Indische Buurt in Amsterdam Oost

Nieuwe krant Indische Buurt ontdekt!

Advertenties

Er zijn drie exemplaren opgedoken van een tot nu toe onbekende buurtkrant, het Nieuws- en Advertentieblad voor de Indische Buurt, uitgegeven door Buurtvereeniging “Insulinde”, de Buurt-en Speeltuinvereniging Java, de Vereeniging Kindergenot ‘Vriendschap Zij Ons Doel en de Motorclub “De Indische Buurt”. Dit blad, wat blijkbaar in 1924 gestart is en tot onbekende datum is voortgezet, was tot op heden volslagen onbekend en meldt een oplage van 8.000 exemplaren gehad te hebben.

Een en ander maakt het aantal buurtkranten in de Jaren twintig van de vorige eeuw nu al op drie: Het Javakwartier, het krantje van Rechouwous en nu dus het Nieuws- en Advertentieblad. Overigens moeten het er nog meer zijn geweest, gezien een opmerking in het vanaf 1920 verschijnende Javakwartier. Wij houden ons uiteraard aanbevolen.

Een eerste indruk van de inhoud van de exemplaren volgt hieronder. Het eerste nummer is van vrijdag 17 juli 1925 en betreft de tweede jaargang.

Inhoudelijk

Uitgave bouwterrein aan Sumatrastraat en Sumatraplantsoen

Berichten van ingrepen door de dierenbescherming bij zweepgebruik bij vervoer heipalen over Molukkenstraat, koeien met de volle uiers bij Veemarkt, schaap met verlamde achterpoten, paardenmishandeling (verkeerde tuigen), overtrading trekhondenwet.

Bericht over Electrische Bakkerij Joh. Driessen aan Molukkenstraat 51

Een aardig stukje ‘Van het terras’ door ‘Gemeente-werkman’, dat we hieronder  overnemen:

In de Borneostraat stond hij – in de Borneostraat bij de Celebesstraat – waar in fel-blakenden zone-hitte de groote grove straatkeien te loeien lagen. Hij stond daar om de bestrating te reinigen – van alle smetten vrij…. Tjong, tjonge, wat zat dat vast gebakken…. ’n hondenbaan met zulk weer… Werktuigelijk schrapte ’t ijzer van den bezem over de ongerechtigheden. ’t Werk vlotte niet erg. Telkens moest hij zijn arbeid staken. Dan kwam de tram er langs, dan weer auto’s of fietsen… Door hun overmoedig luidruchtig getingel, getoeter en gebeld werd hij steeds weer opgeschrikt.

Het verveelde hem allang… Wat drommel, waarom moest hij elk oogenblik uitwijken…. waarom redden ze niet om hem heen…. de tram…. ja….die moest in zijn rails blijven…. die kon niet opzij gaan. Maar die auto’s toch wel….en die fietsers….

En juist van die “kale-neten”, daar had ie het meeste last van….wat verbeeldden die lui zich toch wel….minstens denken ze dat de heele wereld van hen is. De bestuurders van de vracht-auto’s, och, die menschen deden het ook niet voor de pret. Dat waren in zekeren zin lotgenooten….ook slaven van het kapitalisme….van de bourgeoisie. En de slagersjongens op hun bakfietsen, die groeten hem allemaal….die kenden hem. Joviaal tikten ze hem in het voorbijgaan op den schouder….zoo familiair-weg. En hij groette hen terug.

Neen, die ergerden hem niet zoo. Maar die anderen….met hun mooie pakjes en stroohoedjes…hun lage bruine schoenen en hun zijden hemels-blauwe sokjes….en die dametjes met hun beige kousjes gestoken in peau de Suede schoentjes met korte rokjes en hun laag gedecolletteerde blouses of costuumpjes. Lachend en koutend reden ze hem voorbij….merkten hem niet eens op….zagen niet dat ze hem verstoorden. En die hem opmerkten….zij haalden hun neus op….lachten hem uit….of maakten een hatelijke opmerking over zijn ambacht. Ja, die lui ergerden hem….tot walgens toe. Was ook hij niet een mensch evenals zij….misschien zelfs nuttiger dan zij…

Weliswaar had ie geen mooi pakje aan, dat hem door de kleermaker was aangemeten; en geen mooie vouw in zijn broek….Nee, mooi was die blauwe kiel en die manchester-broek niet. En een hoed had-ie ook niet op….alleen een pet – een gemeente-pet, met een groot koperen nummer van voren er op. Voor de Gemeente – en dat is niet hetzelfde als de gemeenschap – was hij een nummer – een nummer dat gecontroleerd moest worden door een opzichter of het wel zijn plicht deed. En snapten ze hem, dat hij niet werkte of wat dan ook – het nummer zou worden gerapporteerd…

“Hee”…

Met een sprong was ie al op zij. Toen hij daar zoo te peinzen stond, had ie alles om hem heen vergeten… de auto’s, zoowel als de fietsen. Bijna was hij overreden, weer door zoo’n “kale-neet” natuurlijk, een vent met ’n strooien hoed, die “hee” tegen hem had geroepen. Tot berstens toe was zijn gemoed vervuld met nijd. Voordat hij zich bedwingen kon, was het er uit:

“Kan je niet bellen, lammeling!”

De stroo-hoed keerde, zwaaide op zijn fiets in een boog over het asphalt naar hem toe.“Wat zei je daar, jongmensch?”

Hij schrok, dacht aan het nummer, aan den opzichter, en aan het rapport….“Niets meneer, ik vroeg alleen waarom U niet even gebeld had”. In onderdanige houding – als een hond bang voor een zweepslag – stond hij voor den “lammeling”.

“Denk er om, dat je voorzichtig bent met je woorden in het vervolg manneke.” De stroohoed was voldaan, had getriompheerd…

De gemeente-workman bezemde verder.

C.H.

Officieel Vereenigingsnieuws: dit gaat over Buurt- en Speeltuinvereeniging “Java”; ze hebben een clubgebouw aan Zeeburgerpad 45.

Vereeenigingsnieuws van Kindergenot “V.Z.O.D.”: ze hebben een fanfarekorps, een mandolineclub en een toneelclub en oefenen in het schaftlokaal van Werkspoor en bij de secretaries thuis aan Madurastraat 36-II.

Stukje ‘Voor de jeugd’, waarvan we weer het begin weergeven:

Van Kees

Nou, dat ’s ook weer ’n reuse bak geweest.Weten jullie war “hoedjes-wippen” is? Nu van de week hebben we dat spelletje uitgehaald op de Insulindeweg. Je weet, daar zijn allemaal van die fijne stoepen!

’t Was van dat mooie zomerweer en Piet Groen en ik hadden samen wat gewandeld op den Ringdijk. We hadden daar ergens in het gras gelegen en nogal een druk gesprek gevoerd over allerlei jongensboeken. Piet Groen vond “Winnetou” het mooiste, maar ik houd meer van “Drie man in een boot”. Enfin, dat doet niets ter zake, maar het slot van het liedje was, dat het al zoowat donker begon te worden, toen wij er over dachten om naar huis terug te gaan. We voeren over en op het pontje kwam Piet Groen tot de ontdekking, dat ie nog een fijne, lange, zwarte draad in zijn zak had. “Zeg, Kees,” zei hij, “daar kunnen we nog een pretje mee hebben.” Eerst begreep ik hem niet al te best, maar op den Insulindeweg werd het mij als duidelijker. “Jij gaat op de stoep zitten,” zei Piet, “en ik ga midden op de straat staan. Zoo houden we ieder een einde van de draad vast en alle hoedjes die voorbij komen wippen we.”

Nu wilde het toeval, dat het eerste hoedje dat passeeren moest, een dame was. Het was een zwarte zomerhoed, met bloemetjes. Die dame wandelde, alsof ze geen haast had. Langzaam liep ze tegen de draad, met onmiddelijk gevolg dat het hoedje begon te stijgen tot tenslotte slechts enkele haren nog maar een verbinding vormden. Maar op dat oogenblik was het met de kalmte van de dame uit. Hemeltje, was kon dat mensch schreeuwen. Verschrikkelijk gewoon. Van den schrik liet Piet de draad los en dit was het sein, waarop de hoed naar beneden plofte. Bijna had de dame mij nog te pakken, maar Kees is nogal vlug, hoewel het moeilijk was om bijtijds uit de stoep te komen. Maar dien avond zijn we niet meer over de Insulindeweg gegaan.

Adverteerders

Kantoorboekhandel en leesbibliotheek, Ambonplein 2
Manufacturenmagazijn "De Garenklos", Bankastraat 10
Vensterglas en Verfwaren B. Schok, Bankastraat 42
Drogist H. Verver, Boniplein 1
Wiedeman's haring, Borneostraat 23
Bakkerij Ceres, Borneostraat 88
Okkerman's Rijwielen, Borneostraat 100-102
De Vleeschhouwerij van Smeding, Celebesstraat 19
S. van Duym Visch, Fruit en Delicatessen, Celebesstraat 32
Meubelmagazijn C.H. Huntelaar, Celebestraat 53 en 64
Boekhandel J.B. Coerdes, Celebesstraat 68
Wasscherij "Deli", Delistraat 3
V.R. Egger in Heerenkleeding, Formosastraat 16 huis
Broodbakker H.L. Klinglever, Insulindeweg 12
P. de Wever Tandtechniker, Insulindeweg 21 huis
Bloemenhuis "Aalsmeer", Insulindeweg 66
Handelsinstituut "Insulinde", Insulindeweg 77
Advies Bureau, Insulindeweg 99 huis
Schoenenmagazijn "Noord-Brabant", Javastraat 17
Jacob Jonker kledingzaak (bedrijfskleding), Javastraat 21
Foto's Herman Roos, Javastraat 23-I
Bloemenhuis, Javastraat 29
Tatgenhorst & Drielsma regenjassen, Javastraat 33
Muziekhuis "Indie", Javastraat 65
IJzerhandel J. Pakker, Javastraat 67
J.F.J. Meijer Olie en Benzine, Javastraat 94
Het Smulhuis, in fruit, Javastraat 97
Krebs boekhandel en fotografie, Javastraat 105
Lederhandel De Ossekop (J.W. Lauwers), Javastraat 107
Delicatessen en fijne desertwerken F. Verhoef, Javastraat 121
Kokszaak A.H.J. Glasius, Madurastraat 50-huis
Coupeur W. van Erp v.h. coupeur Broekmans, Madurastraat 74
Electrische Banketbakkerij Joh. Driessen, Molukkenstraat 51
Zaak in melk, boter, kaas, eieren, bier, lemonade 
W.F. Kruger, Molukkenstraat 79
Tabak- en Sigarenmagazijn "Harfie", Molukkenstraat 83
Houthandel Gebr. Strube, Palembangstraat 23
Vleeschhouwer H.L. de Jong, Palembangstraat 28
J. v.d. Sloot's Speciaal Bedden- en Tapijtzaak, Palembangstraat 40
Melkinrichting Het Noorden, Palembangstraat 45
Wijnhandel Henri R. Raatsie, Riouwstraat 108-110
Koffie- en theehandel Hugo Sauerland, Sumatrastraat 37
Sigarenhandel Joh. P. Zijlstra, Sumatrastraat 78
Bedden en tapijten A. Husken & Co, Sumatrastraat 83
Bokkerink's Schoenhandel, Sumatrastraat 86
De Goedkoope Toko, Sumatrastraat 89
De Sumatra-Apotheek, Sumatrastraat 90
Handel in visch en fruit P. Scherpenisse, Sumatrastraat 91
Koffie- en theehandel De Preanger, Sumatrastraat 96
Tabak- en Sigarenmagazijn J.H. Mevius, Sumatrastraat 99
Kruidenier, Sumatrastraat 112
Melkinrichting Sumatra, Sumatrastraat 132
Tabakshandel A.C. Verleun, Sumatrastraat 134
Electrische Schoenmakerij en Fourniturenhandel Timor, Timorplein 15
Electrische Banketbakkerij W. Jansen,Toministraat 13
Karren-verhuurderij Oeloff, Valentijnkade 7

Het tweede nummer is van vrijdag 4 September 1925. In dit nummer staat minder buurtgerichte inhoud.

Inhoudelijk

Uitgifte in erfpacht terreinen aan Preangerstraat, Semarangstraat, Niasstraat, Boeroestraat, Sumatraplantsoen, Sumatrastraat, Mataramstraat, Makassarstraat, Ternatestraat, Soembawastraat, Soerabajastraat, Bataviastraat, Niasstraat, Valentijnkade, Molukkenstraat en Riouwstraat. Er wordt volop gebouwd.

Bericht over diefstal van koperen deurbellen in de Javastraat.

Een bericht over Schaakclub Het Oosten, die haar speelavonden op maandagavond in het Elthetogebouw aan de Javastraat houdt.

Een bericht over een nieuwe zaak in hoeden en petten aan Sumastrastraat 56, de heer H.D.J. Herfst.

Officieel Vereenigingsnieuws van Vereeniging Kindergenot "V.Z.O.D."

Adverteerders

Vensterglas en Verfwaren B. Schok, Bankastraat 42
Sigarenmagazijn F. Schreuder, Bonistraat 1Boekhandel "Calabar", Celebesstraat, hoek InsulindewegSchoen-, leder- en fourniturenhandel H. Lutter, Celebesstraat 88Vleeschhouwerij G. Swaagstra, Ceramplein 17Schoenmakerij J.H. Voskuyl, Ceramplein 54Wasscherij "Deli", Delistraat 3
Volksschoenmakerij J. Nieuwpoort, Halmaheirastraat 10
Kunsttanden en gebitten P. de Weever, Insulindeweg 21 huisHandelsinstituut "Insulinde", Insulindeweg 77
Wasch-, Glans- en Strijkinrichting "De Concurrent", Insulindeweg 183Schoenmakerij "Insulinde" (Dijkmans), Insulindeweg 227Schoenenmagazijn "Noord-Brabant", Javastraat 17
Jacob Jonker kledingzaak (bedrijfskleding), Javastraat 21
Speculaas J.B. Peeters, Javastraat 30-32Tatgenhorst & Drielsma regenjassen, Javastraat 33
Horlogemaker N. Cramer, Javastraat 53
L.C.W. Wentzel Fijne Heerenkleeding, Javastraat 63Krebs boekhandel en fotografie, Javastraat 105
Lederhandel De Ossekop (J.W. Lauwers), Javastraat 107
Volksdrogisterij S. Waas Jr., Lampongstraat 1Electro Technisch Installatiebureau (Radio) G.M. Nipius, Madurastraat 5Vleeschhouwerij J.L.K, Molukkenstraat 161Boekhandel "Opwaarts", Sumatrastraat hoek SibogastraatBokkerink's Schoenhandel, Sumatrastraat 86
De Sumatra-Apotheek, Sumatrastraat 90
Electrische Schoenmakerij en Fourniturenhandel Timor, Timorplein 15
Brandstoffenhandel "Insulinde", Toministraat 5Electrische Banketbakkerij W. Jansen,Toministraat 13
Brandstoffen J. Vronik, Valentijnkade 15Brandstoffen C. Stroosnijder, Valentijnkade 27Brandstoffen, Zeeburgerdijk 110

Het derde en laatste teruggevonden Nieuws- en Advertentieblad dateertr van 16 oktober 1925. De Buurt- en Speeltuinvereeniging “Java” wordt niet langer als uitgever genoemd. Let ook op het mooie logo rechtsboven…

Inhoudelijk

Een artikel over de jubileumweek van de winkeliers, die zaterdag 10 oktober 1925 werd afgesloten. We nemen het hieronder over.

Jubileumweek

Het slot Zaterdag 10 October

Ook dezen avond konden de jubileerende winkeliers zich in een buitengewoon groot bezoek verheugen. Hoewel de toestand der bestrating eerder verergend dan verbeterd genoemd kan worden, liet het publiek zich hierdoor niet afschrikken en ieder genoot dan ook weer van de schitterende muziek. Na afloop van het concert werden de etalages nogmaals bewonderd en ieder was vol lof over de schitterende versieringen. Werkelijk kunnen wij dan ook zeggen dat de opzet deezer jubileumweek prachtig geslaagd is.

Op een prettige wijze is het eenjarig bestaan der zaken herdacht en uit een reclame-oogpunt heeft deze week de sterk gespannen verwachtingen overtroffen. Wij twijfelen er niet aan, dat onze buurtbewoners met genoegen aan dit feest terug zullen denken.

Een artikel over het leed dat de afsluitbomen aan de Zeeburgerdijk bezorgen.

Een bericht over een nieuwe openbare school die op een terrein aan de Obistraat gebouwd zal worden.

Uitgave in erfpacht van terreinen aan de Molukkenstraat, Sumatrastraat, Insulindeweg, Soerabajastraat, Niasstraat, Gorontalostraat en Tidorestraat

Een bericht over een noodlottig ongeval aan de Madurastraat, waarbij een kindje geen lepel levertraan maar een lepel Lysol toegediend krijgt. Voor het leven van de kleine wordt gevreesd.

Bericht over de Vereeniging Ons Huis afdeling Indische Buurt, die blijkbaar op dat moment op Javaplein 20 gevestigd is.

Berichten over Kinder Vereeniging “Ons Genoegen,” die een feestvergadering hield in Cafe Havinga aan de Zeeburgerdijk. De vereniging is in augustus opgericht en kent nu al 65 leden en een 180-tal kinderen. Het doel is buitenschoolse activiteiten te organiseren. “Velen onzer buurtbewoners meenen, dat deze Vereeniging zich vereenogd heeft met de B.V. “Java”, dit moeten wij ten stelligste ontkennen. Men is thans bezig met een eigen gebouw en wel Zeeburgerpad 44 en dit wordt vermoedelijk half November feestelijk geopend.”

Een bericht over de Delicatessenzaak van de heer Oet op de Sumatrastraat, hoek Javastraat.

Een damrubriek door S. Waas Jr. van Lampongstraat 1.

Een bericht over een nieuwe groentezaak op Javastraat 197.

Dan weer voor de kinderen een verhaaltje van Kees, dat we hieronder weer overnemen.

Van Kees

Kees is ziek geweest. Drie dagen lang heb ik in bed gelegen. “Kou gevat,” zei dokter, “flink broeien, dan ben je met een paar dagen wel weer opgeknapt.” Ik ben echter verkouden geworden door een ongelukje. Moeten jullie hooren hoe het gekomen is.

“Kees,” sprak vader, “Zondag gaan we visschen.” Nu, daar had ik wel ooren naar, dat begrijp je. “Klaas mag ook wel mee,” zei vader, “want den vorigen Zondag ben jij ook met hem meegeweest naar de “Java”. Ik holde gauw naar Klaas en vertelde hem het nieuwtje. Eerst vond zijn moeder het niet goed, maar toen ik vertelde, dat vader goed op ons zou letten, stemde ze ten slotte toe. Klaas blij natuurlijk.

’s Avonds gingen wij met een zaklantaarn in de plantsoentjes aan de Borneostraat wormen zoeken. Leuk was dat! Als je met de lantaarn op den grond scheen, kwamen de wormen vanzelf op het licht af en kon je ze zoo oppakken. Na een half uurtje hadden wij dan ook voldoende voorraad.

Den volgenden ochtend gingen we al om 7 uur op stap en wandelden langs het Merwedekanaal, voorbij het zwembad, waar vader een roeibootje huurde. Toen wij een poosje geroeid hadden, zei vader: “Hier zit nogal wat visch,” terwijl hij een langen stok in den bodem stak en maakte hieraan het bootje vast. Spoedig lagen onze dobbers op het water en wachtten wij kalm af.

Na een half uur hadden wij echter nog steeds geen beet gehad en het begon ons al aardig te vervelen. In de boot vond ik een stuk hout en hiervan ging ik een bootje snijden. Ik maakte er een papieren zeil op en toen was het scheepje gereed om te water gelaten te worden. Daar ik hiervoor nogal over den rand moest hangen, waarschuwde vader al: “Pas op, niet te ver,” maar jawel, ik verloor plotseling mijn evenwicht en plons, daar ging Kees kopje onder. Van schrik gaf ik een schreeuw, terwijl vader mij nog net bij een arm kon grijpen en mij zoo met behulp van Klaas in het bootje hijsschen. Br, wat was het water al koud! Vader roeide zoo vlug hij kon naar een boerderij en ik kreeg van den boer een pillow broek en een blauwe kiel aan. Toen kwam ik een beetje bij. Wat zag ik er uit! Klaas zong: “Trek den boer een paar klompen aan,” en die had de grootste pret natuurlijk. Toen gingen wij gauw naar huis en in de straat riep een jongen: “Kijk es, een weggeloopen aap uit Artis!” Dit natuurlijk om den veel te grooten broek en de kiel, die ik aan had.

Ik gevoelde me niks lekker en had het erg koud, zoodat moeder mij direct in bed stopte. Zoo was onze vischpartij dus met recht in het water gevallen. Maar nu ben ik gelukkig weer heelemaal beter.

Adverteerders

Café Biljart "De Oranje Boom", Ambonstraat hoek ObistraatVensterglas en Verfwaren B. Schok, Bankastraat 42
Stoffenhandel en jassen B. de Roos, Celebesstraat 79Wasscherij "Deli", Delistraat 3
Stopinrichting Gebr. Tuerlings, Eerste Atjehstraat 98V.R. Egger in Heerenkleeding, Formosastraat 16 huis
Kunsttanden en gebitten P. de Weever, Insulindeweg 21 huis
Jacob Jonker kledingzaak (bedrijfskleding), Javastraat 21
Tatgenhorst & Drielsma regenjassen, Javastraat 33
L.C.W. Wentzel Fijne Heerenkleeding, Javastraat 63
Slagerij D. van Leeuwen, Javastraat 89
Lederhandel De Ossekop (J.W. Lauwers), Javastraat 107
Aardappelen-, Groente- en Fruit C. Strijder, Javastraat 197
Volksdrogisterij S. Waas Jr., Lampongstraat 1
Coupeur W. van Erp , Madurastraat 74-II
Helderziende, somnambule en planeetkundige mevrouw Luderus, Molukkenstraat 162Maison Louise, Molukkenstraat 169
Glycerinezeep J.J. Mulder, Palembangstraat 9Melkinrichting Het Noorden, Palembangstraat 45
Kruidenier van Amerongen, Sumatrastraat hoek InsulindewegDelicatessen-handel Oet, Sumatrastraat 44
Hoedenwinkel, Sumatrastraat 45
Bokkerink's Schoenhandel, Sumatrastraat 86
Croonenburg brood, pinda's, Sumatrastraat 87De Goedkoope Toko, Sumatrastraat 89
Kaartenlegger en toekomstvoorspeller Hamad, Sumatrastraat 89 bovenKoffie- en theehandel De Preanger, Sumatrastraat 96
Wasscherij "Ons Beginsel", Sumatrastraat 158Winterstalling rijwielen C. Kossen, Sumatrastraat 161Electrische Schoenmakerij en Fourniturenhandel Timor, Timorplein 15
Brandstoffen J. Vronik, Valentijnkade 15
Advertenties